Clock-Time

Chú Giải Tin Mừng - Chúa Nhật Lễ Chúa Giêsu Chịu Phép Rửa

Tin Mừng hôm nay kể lại : Gioan đang rao giảng Phép Rửa sám hối và loan báo một Đấng đến sau nhưng cao trọng hơn ông, "Ngài sẽ làm Phép Rửa bằng Thánh Thần".

CHÚ GIẢI TIN MỪNG

 LỄ CHÚA GIÊSU CHỊU PHÉP RỬA -NĂM B


(Mc 1, 6b-11)


Học viện Piô Giáo hoàng - Chú Giải
 

GIOAN LÀM PHÉP RỬA CHO CHÚA GIÊSU (Mc 1, 6b-11)
 

CÂU HỎI GỢI Ý

1. Phát triển lời tuyên bố của Gioan Tẩy giả (Mc 1,7-8; Lc 3, 16) ở trong bối cảnh nào?

2.Gioan muốn cho ta thấy những gì qua lời tuyên bố trên?

3. Tại sao Mc bỏ chi tiết "lửa" trong lời Gioan Tẩy giả so sánh phép rửa của mình đi phép rửa của "Đấng quyền thế" (so sánh với Mt 3, 11 ; Lc 3, 16)

4. Theo truyền thống Tin Mừng, phải chăng Chúa Giêsu chịu Gioan rửa để tỏ ra mình liên đới với các tội nhân? Hay vì một mục đích nào khác?

5. Đâu là ý nghĩa, mục đích của cuộc thần hiển?

6. Câu nói của Thiên Chúa (Mc 1,11) muốn mặc khải điều gì ?

7. Trong Tin Mừng, trình thuật nào có nhiều điểm liên hệ nhất với trình thuật Phép rửa hôm nay?

Ba bài đọc Tin Mừng của Chúa nhật hôm nay đều tường thuật lại việc Chúa Giêsu chịu phép rửa. (Tác giả khảo sát cả ba bản văn Mt 3, 13-17; Mc 1,6b-11 ; Lc 3, 15-16.21-22 trong bài này. Song chúng tôi xin được miễn trích dịch phần khảo sát hai bản văn Mt và Lc vì đã có trong Chú Giải Phúc âm năm A và C. Chú thích của người dịch). Nhưng nơi hai bản văn Mc và Lc, sách bài đọc còn chắp thêm đoạn trước đó nói về gian loan báo Đấng Messia sẽ đến rửa trong Thần khí.

Mỗi một bản văn đều đáng được nghiên cứu riêng. Để tránh lặp lại, đầu tiên chúng tôi sẽ phân tích các chi tiết chung cho cả 3 (hay 2) thánh sử; và ở mức độ này, ta có thể đạt tới dữ kiện nguyên thủy (đã được khởi thảo trong truyền thống) mà các bản văn chính lục hiện thời đều lấy làm nền tảng. Rồi bấy giờ ta mỗi đọc lại mỗi một thánh sử và xác định viễn tượng riêng của ông (x.M.Sabbe, Le baptême de Jésus, trong tuyển tập De Jésus aux Evangiles. rrradltion ét réaaction danh les Evangiles Synoptiques. Gembloux, Paris, 1967, tr.

184-211 ; A.Feuillet, Le baptême de Jésus, trong levue Biblique 71 (1964), tr.321-352).

I. TRUYỀN THỐNG TIỀN NHẤT LÃM

A. Lời tuyên bố của Gioan Tẩy giả.

Khi ấy Gioan đang rao giảng và làm phép rửa. Theo "nguồn liệu" cổ được Mt-Lc sử dựng thì bấy giờ ông loan báo cuộc phán xét cánh chung đã gần kề ("Cơn thịnh nộ hòng đến" trên đầu các tội nhân (Mt 3,7) là giai đoạn phải xảy ra trước khi thiết lập vương quốc cho những người công chính) và do đó loan báo sự cần thiết của việc thống hối trở lại. Đáp trả sứ điệp này cách cụ thể là chịu phép rửa, là phải dìm mình trước

sự chứng kiến của Gioan trong nước sông Giođanô (như kiểu những cuộc tẩy rửa hoặc tắm gội theo nghi thức mà người Do thái bấy giờ vẫn làm) để công khai xác nhận ý muốn thanh tẩy nội tâm, trong nỗi mong chờ Chúa đến . Chính trong bối cảnh như vậy đã xảy ra lời tuyên bố ta đọc thấy hôm nay nơi bản văn Mc và Lc; qua lời tuyên bố này, vị tiền hô cho ta thoáng thấy Đấng Messia đang đến, thoáng thấy tư cách cao trọng của Người và hoạt động "thanh tẩy" đặc biệt của Người.

"Người đến" với tư cách Khâm Sai tối hậu của Thiên Chúa, "quyền thế" hơn vị Tẩy giả vô song, vì, như sẽ nói tiếp, Người sử dụng Thánh Thần, nghĩa là (theo não trạng thông thường của Thánh kinh) quyền lực của chính Thiên Chúa. Phép rửa của Người sẽ vượt quá phép rửa Gioan như công việc của Thiên Chúa vượt quá hoạt động nhân loại, như Thần khí vượt quá yếu tố vật chất (nước).

Tư cách cao cả, sự trổi vượt tuyệt đối của bản thân Người được diễn tả bằng một lối phóng đại bình dân: đối với Người, vị Tiền hô cũng cảm thấy không xứng đáng thi hành khổ dịch của tên nô lệ cúi xuống chân chủ để tháo giày cho chủ.

Người "sẽ thanh tẩy". Nơi Mt-Lc (văn mạch cánh chung sơ khai) hạn từ này chỉ được dùng theo nghĩa tỷ dụ, nghĩa chuyển dịch: Đấng-đang-đến sẽ thực hiện một hoạt động sánh được cách nào đó với hoạt động củavị Tiền hô.

Như việc tắm rửa thanh tẩy thân thể, loại trừ mọi vết nhơ vật chất, thì Đấng Messia cũng đến thanh tẩy Dân Thiên Chúa, loại bỏ khỏi họ khỏi vết bẩn tinh thần, mà cụ thể là tiêu trừ khỏi họ mọi tội nhân; nói cách khác, người sẽ thực hiện cuộc phán xét cánh chung mà toàn văn mạch đều bàn đến. Điểm nhấn mạnh không nằm trên chữ "thanh tẩy" này song nằm trên các chữ tiếp theo sau.

Người sẽ hành động "bằng Thánh Thần", bằng quyền lực thiêng thánh mà Người sẽ được tiếng bị (x. Is 11 ,2-4; 4,3tt) ; và nhờ thế phép rửa Người sẽ tỏ ra công hiệu hơn nghi thức biểu tượng nghèo nàn của vị Tiền hô ("phần tôi, tôi thanh tẩy anh em bằng nước….").

"và bằng lửa". Dù không gặp trong Mc, các tiếng này vẫn chắc chắn có trong lời tuyên bố nguyên thủy của vị Tẩy giả Chi tiết lửa còn gặp lại hai lần trong văn mạch trực tiếp của Mt-Lc): lửa đốt cháy sau khi trấu lúa bị sảy sạch ( Mt 3,12; Lc 3,17), lửa thiêu rụi mọi cây không sinh quả tốt lành (Mt 3, 10; Lc 3,9); đây là những hình ảnh phát xuất từ các sứ ngôn và được gộp lại để công bố hình phạt toàn diện sẽ tiêu diệt, vào thời cánh chung, mọi tội nhân không chịu hối cải. Như vậy thành ngữ "Thanh tẩy bằng Thánh Thần và bằng lửa", trong văn mạch cổ xưa đó, có thể diễn giải ra là "Phán xét bằng hình phạt và quyền năng".

Như thế, Gioan Tẩy giả không loan báo đích xác phép rửa của Chúa Kitô (cũng chẳng loan báo phép rửa Kitô giáo), trừ ra trong viễn tượng thứ yếu của Mc, viễn thông mà chúng ta sẽ trở lại). Cái ông loan báo trong nghĩa :đầu tiên chính là cuộc Phán xét kinh khủng mà Đấng Messia đang đến sẽ thực hiện với tất cả quyền lực thần linh, đối nghịch lại với phép rửa của ông, một nghi thức hoàn toàn vật chất và thuần túy biểu tượng.

B. Phép rửa cho Chúa Giêsu.

Nguyên khởi, trình thuật mô tả quang cảnh một cách rất giản

đơn qua hai giai đoạn:

1. Chúa Giêsu tự ý đến với vị triền hô và được ông làm nghi thức thanh tẩy.

2. Cái gọi là "thần hiện", gồm có:

a- Thần khí ngự xuống trên Chúa Giêsu.

b- Chúa Cha ngỏ lời với Con Ngài.

Mc lần này là kẻ bảo tồn kỹ hơn cả nội dung nguyên thủy của dữ kiện truyền thống.

1. hành vi tự ý của Chúa Giêsu.

Theo ba Tin mừng Nhất lãm thì lời rao giảng của Gioan Tẩy giả thu hút rất đông kẻ nghe. Nhiều người Do thái đến xin ông làm phép rửa. Chúa Giêsu cũng tới lãnh nhận cái nghi thức loan báo thời đại cánh chung này. Sau đó, Tin mừng còn nhiều lần cho thấy Chúa Giêsu quan tâm nhấn mạnh sứ mệnh

Người liên tục với sứ mệnh của vị Tiền hô (Mt 4,12 ss; 11,11 tt ss; 17, 12t ss; 21 ,25tt ss).

Về sau, lòng đạo đức Kitô giáo thường xem cử chỉ Đấng cứu Thế đến chịu "phép rửa thống hối" của Gioan hôm nay như một hành vi liên đới với kẻ tội lỗi. Thật ra các bản văn của chúng ta chưa đi đến tư tưởng này. Chúng không nói tỏ chủ ý của Chúa Giêsu trong lúc đó, nhưng chỉ tường thuật vắn tắt hành vi của Người mà thôi. Hành vi này được nhắc đến chỉ vì có tương quan với cuộc thần hiện vốn sắp ban cho hành vi xin chịu rửa của Chúa Giêsu một tầm mức rất khác biệt, một ý nghĩa hoàn toàn mới so với mọi phép rửa đã nhận cho đến lúc bấy giờ.

2. Cuộc thần hiện.

Ở đây các bản văn của chúng ta còn giữ lại nhiều nét đặc trưng của lối văn khải huyền, mà có lẽ đã phát xuất.từ bài tường thuật nguyên thủy về giai thoại: trời mở ra, Thần khí ngự xuống dtiới hình thức khả giác, Chúa giàu có "thị kiến", lời thần linh ptlát ra nghe được và ngữ vựng là ngữ vựng chuyên mô tả nhtĩng cuộc tiếp xúc với thiên giới ("thị kiến": đến 7, 1t; 8, 1t; Lc 1, 11 .22; Cv 7,55 ; 11,5 ; Kh 1, 12. 17 . 19; "trời mở ra" : Ed 1, 1 ; Ga 1,51 ; Cv 7, 56; 10,11 ; Kh 4, 1 ; 19, 11 ; "Thiên Chúa hay một thiên thể xuống": Ds 1,25; đến 4,10.20; Mt 28,2; 1Tx 4, l6; Kh 3, 12; 10, 1 ; 18, 1 ; "tiếng nói" từ "trời": Ed 1,28; đến 4,28; Mt 17,5 ss; Ga 12,28; Cv 11,9; Kh 10,4.8; 14,13; "sự hài lòng" của thiên Chúa, trong một bối cảnh "mặc khải": Mt 11, 26 ss; Gl 1,15; x. đến 9,23; 10,11.19; Mt 13,11; 16,17; Lc 1,28.30;2,14;12,32 . . . ; con Thiên Chúa", đối tượng "mặc khải": Mt 16, 16t; Gl 1,15; x. Mt 11,25tt ss; 17,5 ss; 1tx 1,10).

Thực vậy, xét về nội dung, cuộc thần hiện thuộc loại quang cảnh "mặc khải" muốn tỏ lộ chương trình bí ẩn của Thiên Chúa liên quan tài việc thực hiện ơn cứu rỗi vào thời sau cùng. Văn thể này thường có một phần huyền diệu, một lối dàn cảnh ít nhiều theo quy ước, nhắn trình bày cách cụ thể khía cạnh siêu việt của việc can thiệp thần linh.

Trong hình thức nguyên thủy của trình thuật, mặc khải này được tỏ cho riêng Chúa Giêsu: chính Người thấy trời mở ra và được Thần khí đáp xuống (Mt-Mc, chính Người được lòng Chúa Cha gọi ("Con là Con Ta", Mc-Lc).

a. Thần khí đến: Đối với những tâm hồn được Thánh Linh nuôi dưỡng, Thần khí chỉ sự hiện diện của Thiên Chúa, sự hiện diện xâm chiếm cách kỳ lạ một kẻ được chọn, đổ đầy cho người đó sức mạnh, khôn ngoan, ơn huệ dư tràn, để giúp đương sự thi hành một sứ mạng đặc biệt quan yếu. Trong đường hướng của Is 42,1 (bản văn tiềm ẩn dưới tất cả đoạn chúng ta) và của Is 61. 1 (được trích dẫn trong Lc 4, 8 và hình

như quy chiếu về phép rửa), Chúa Giêsu thấy đáp xuống trên

mình sức xâm nhập và sự trợ giúp toàn năng của Thiên Chúa, Đấng hiện sai phái người đi công bố Tin mừng và gieo rắc các dấu chỉ của ơn cứu độ. Người long trọng nhận lãnh sứ mạng, chấp nhận được tấn phong làm Đấng thiên sai.

b. Câu nói từ trời: Sấm ngôn đến từ trời hơi khác nhau trong một thánh sử: Mc và Lc dùng ngôi thứ hai ("Con là") còn Mt dùng ngôi thứ ba ("Người là") ; Mt và Mc có một bản văn ẩn với Is 42,1, trong khi Lc (theo các chứng bản khá nhất) lại trích dẫn Tv 2,7. Ngoài ra, câu nói còn được tái sử dụng, dưới hình thức không thay đổi mấy, trong trình thuật Biến hình. Các dấu chứng này cho phép nghĩ rằng câu nói của chúng ta chẳng phải là nguyên văn lời Thiên Chúa, nhưng là phỏng lại, sao lại một công thức đã được sửa chữa, đã từ lâu lệ thuộc một suy tư thần học đầu tiên (dựa vào Kinh thánh cách triệt để), và diễn tả ý nghĩa mà Giáo hội xưa đã gán cho việc can thiệp của Thiên Chúa lúc Chúa Giêsu xuất hiện trong cuộc đời công khai.

Dưới hình thức xem ra căn bản nhất của nó ("Con là Con chí ái Ta, kẻ Ta đã sủng mộ", Lc), câu nói tổng hợp ba văn bản Cựu ước. Trước tiên nó mô phỏng Is 42,1, câu khởi đầu đặc biệt của loạt "bài ca về Người Tôi tớ Giavê". Trong đoạn Is này, Thiên Chúa gọi Người Tôi tớ như kẻ Ngài đã mến yêu chọn lựa, kẻ Ngài hài lòng, kẻ Ngài đã trang bị Thần khí Ngài cho để mang đến cho mọi người Tin mừng cứu rỗi. Trong đoạn văn Tin mừng chúng ta, câu tham chiếu này muốn gợi lên cho thấy, ngay từ hừng đông cuộc đời công khai của Chúa Giêsu,. chương trình thiên sai rất đặc biệt mà ý định thần linh, được biểu lộ trong Kinh thánh, sắp đặt ra cho Người: Chúa Giêsu sẽ là Đấng Messia, nhưng theo cách của Người tôi tớ. Tuy nhiên, câu tham chiếu chỉ muốn đề cập đến phần đầu của chương trình này thôi, chưa nói đến việc phải chịu đau khổ. Điểm nhấn mạnh ở đây là tình mến yêu, lòng sùng mộ mà Thiên Chúa bảo đảm với Người Tôi tớ khi trao nhiệm vụ thiên sai cho Người.

Bản văn thứ hai mà câu nói chúng ta gợi nhớ là bản văn phát xuất từ Tv 2, một thánh vịnh vương đế được khoa chú giải Do thái giải thích như thánh vịnh thiên sai. Câu 7 của thánh vịnh này một văn thức thừa nhận nghĩa tử có tính cách định ước: ngày Thiên Chúa trao nhiệm vụ cho nhà vua và đặt vua làm đại diện mình, Ngài đã tuyên bố từ nay coi vua. Đấng Messia, như con riêng ("con là con lửa, hôm nay Cha sinh ra Con") và như thế cho thấy Ngài yêu thương vua, muốn mở rộng ảnh hưởng trên vua và bảo đảm cho vua sự giúp đỡ của Ngài. Khi câu này được áp dụng vào phép rữa (Chúa Giêsu. màu sắc vương đế đã mờ nhạt; nhưng đây đúng là một cuộc tấn phong (thánh hiến cho một nhiệm vụ cao quý bằng việc sai phái) và là một cuộc tấn phong làm thiên sai (theo một nghĩa khá tổng quát: ban sứ mạng cứu độ). Khi bản văn này phối hợp với bản văn Is 42,1 thì câu nói liền chuyển sang ngôi thứ nhì, và cung giọng trở nên thân mật, âu yếm hơn. Nhất là tước hiệu Con thay thế tước hiệu Tôi tớ. Dù không được triển khai cách khác, tước hiệu "Con" này vẫn nổi bật lên như được đặt trong một khung cảnh long trọng và vào một lúc chủ yếu; người ta cảm thấy tước hiệu hàm chứa một mầu nhiệm; ngay từ bây giờ nó diễn tả ít nhất một mối thương quan tùy thuộc và thân tình có một không hai giữa Chúa Giêsu với Thiên Chúa Cha Người.

Bản văn thứ ba ảnh hưởng trên câu nói của chúng ta là St 22,2.12.16 (LXX), bản văn trong đó tiếng nói của Thiên Chúa xướng lên cách gọi "Con chí ái" ba lần. Ngữ điệu này có vẻ rất tự nhiên; nó trở lại trong Gr 38(31),20 và ngoài ra còn gặp thấy thường xuyên trong văn chương Hy lạp cổ điển. Tuy nhiên người ta không thể nghi ngờ việc quy chiếu cũng như việc áp dụng cách chủ ý bản văn St 22 này. Thiên Chúa đã đòi Abraham hiến tế cho Ngài đứa con ông; để làm nổi bật tính cách quan trọng của sự hy sinh đòi hỏi và chấp thuận, bản văn đã nhấn mạnh: vị tổ phụ rất cưng chiều, âu yếm đứa con một dấu yêu. Trong phép rửa cho Chúa Giêsu, viễn tượng sát tế chìm hẳn; nhưng cũng như đối với hai bản văn tham chiếu trên đây, điểm nhấn mạnh nằm trên sự gắn bó, tình yêu của Chúa Cha đối với Con chí ái Ngài.

Thành thử hình như theo truyền thống tiền Nhất lãm, giai thoại phải được hiểu như một cảnh tấn phong hoặc thánh chiến làm thiên sai (theo chiều hướng thiên sai thuyết Isaia). Đây là một cảnh tấn phong, nhưng trong ấy điểm nhấn mạnh là sự hiện diện (nhân tình cùng mạnh mẽ) của Thiên Chúa đối với Chúa Giêsu trong sứ mạng thiên sai của Người: Chúa Giêsu được đầy Thần khí, Người là Con Thiên Chúa theo một danh nghĩa đặc biệt; trong công cuộc cứu độ mà Người phải thực hiện bây giờ, người được ghi dấu bằng mối liên hệ mật thiết nối kết Người với Thiên Chúa (với Thần khí, với Cha) ; người thuộc một trật tự siêu việt.

Messia, Con Thiên Chúa, Đấng sử dụng Thần khí: có một cái nhìn như vậy về con người Chúa Giêsu chắc hẳn là nói ra trước cái tri thức mà người ta có về Người sau các biến cố Phục sinh và Hiện xuống; tuy nhiên ta không thể hoàn toàn cho rằng tri thức sau Phục sinh dã không ảnh hưởng trên lối giải thích của Giáo hội sơ khai về biến cố phép rửa (chọn lựa và khởi dụng các yếu tố đã được giữ lại).

Quang cảnh Biến hình. một quang cảnh chắc chắn được tường thuật trong ánh sáng phục sinh, tỏ ra có nhiều điểm liên lệ hiển nhiên với quang cảnh phép rửa. Vì đây cũng là quang cảnh mặc khải (nhưng lần này dành cho các chứng nhâu chọn lọc) trong đó Chúa Cha can thiệp với những lời lẽ giống như khi Chúa Giêsu chịu phép rữa, để chỉ định Người như đấng Messia-tôi tớ, Sứ ngôn, Con chí ái của Thiên Chúa, và điều này xảy ra vào một khúc quanh quan trọng của sứ vụ Chúa Giêsu (lúc mà từ đó mọi chú ý đều quy hướng triệt để về cuộc tử nạn).

II. BẢN VĂN CỦA MÁRCÔ (1.6B-11)

A. Lời rao giảng của Gioan Tẩy giả.

Mc đã tóm lược rất nhiều các chi tiết liên quan đến vị Tiền hô mà truyền thống đã mang lại; đặc biệt ông đã bỏ hẳn lời Gioan Tẩy giả loan báo về Cuộc phán xét cánh chung sắp đến. Cảnh quan trọng đầu tiên của Tin mừng ông là cảnh Chúa Giêsu chịu rửa. Những gì ông giữ lại có liên quan đến vị Tẩy giả đặc biệt chỉ muốn "chuẩn bị" (c.3) cho quang cảnh

mặc khải này Nơi Mc, tất cả lời rao giảng của Gioan giản lược thành hai câu chúng ta đang khảo cứu: loan báo Đấng- đang-đến đầy quyền năng và cao cả hơn vị Tẩy giả; loan báo

chính phép rửa của Người, phép lửa đối nghịch với phép rửa của vị Tiền hô.

"Gioan rao giảng rằng: Sẽ đến sau tôi Đấng quyền thế hơn tôi; tôi không đáng cúi xuống mà cởi quai dép Người. Phần tôi, tôi đã thanh tẩy anh em bằng nước; còn Người, Người sẽ thanh tẩy anh em bằng Thánh Thần" (cc.6b-8).

Câu đầu cho ta cảm thấy Đấng Messia đã đến gần thật: "Người đến (sát) sau tôi", Người đi tiếp tôi liền. Hình ảnh tên

nô lệ dưới chân chủ được tô điểm ở đây bằng một nét đặc biệt thuộc lối văn miêu tả của Mátcô ("cúi xuống"), một nét tuy nhiên không thay đổi gì ý nghĩa.

Ngược lại, mệnh đề thứ hai, mệnh đề đưa ra lại (như người bằng cách rút vắn) sự tương phản cổ truyền giữa phép rửa bằng nước và phép rửa bằng Thần khí, thì rõ ràng thay đổi ý nghĩa bản văn. Nó loại bỏ chi tiết "lửa", y như văn mạch loại bỏ mọi ám chỉ về cuộc Phán xét cánh chung. Một việc loại bỏ triệt để như thế bắt buộc ta bây giờ phải hiểu sự tương phản giữa hai phép rửa chỉ trên cơ sở những gì mà thính giả của Gioan Tẩy Giả đã có thể hiểu trước, chứ không theo văn mạch nguyên khởi.

Thế mà những người này hẳn đã biết các sấm ngôn nói về Đấng Messi a mang Thần khí (Is 11, 1-3 ; 42, 1 ; 61 ,1) cũng như những sấm ngôn hứa đổ tràn lan Thần khí như một sức mạnh từ trên xuống vào thời thiên sai để canh tân tôn giáo và luân lý của Dân Chúa (Is 32, l5t; 44,3t; 59.21 ; Ed 11, 19; 31.25- 29; 37; 39,29; Ge 3, 1tt v.v . . . ). Tuy nhiên cho đến đây. Chưa có gì nói rằng việc tuôn tràn này sẽ là một ân huệ của chính Đấng Messia cả. Lời tuyên bố của vị liền hô thiết lập mối liên hệ này (mối liên hệ mà Tin Mừng thứ tư sẽ khai triển): chính Đấng Messia sắp đến sẽ đổ Thánh Thần tràn ngập.

Ngoài ra, trong các lời của vị Tẩy giả được tách ra khỏi văn mạch đầu tiên của chúng, hạn từ "rửa'' tự nhiên được hiểu theo cùng một nghĩa trong hai vế của lối đối ngẫu. Người ta đối chọi nghi thức với nghi thức: nghi thức xưa có tính cách chuẩn bị và mục đích thanh tẩy với nghi thức mới có tính cách chung quyết và mục đích thánh hóa. Thật ra, khi nói ở đây về phép rửa trong thần khí mà không xác định gì thêm, thánh sử nghĩ tới phép rửa Kitô giáo, nghi thức bí tích quen thuộc với độc giả mình. Thành ra cái ông cho vị Tiền hô hứa, chính là một hoạt động của Đấng Messia, hoạt động tuôn tràn Thần khí (trong phép rửa Kitô giáo), để thực hiện một cách rất cụ thể các lời tiên tt'i xưa về việc đổ Thần khí thánh thiện vào thời cánh chung.

Tóm lại, lời trao giảng của Gioan Tẩy giả, theo như Mc trình bày, loan báo hai việc: 1 (như trong truyền thống chung) : việc giá lâm gần kề của Đấng Messia, Đấng được mặc quyện

năng Thiên Chúa và xứng đáng hơn Gioan Tẩy giả bội phần ;

2: Việc tuôn đổ Thánh Thần vào thời cánh chung do Chúa Kitô (trong phép rửa Kitô giáo) (riêng của Mc).

B. Phép rửa cho Chúa Giêsu.

Như chúng ta đã nói, trong trình thuật phép rửa, Mc đi gần với truyền thống sơ khai nhất, về phương diện bản văn cũng như thần học.

"Và xảy ra là trong những ngày ấy, Chúa Giêsu bỏ Nadarét xứ Galilê và đã được Gioan thanh tẩy cho trong sông Giođanô. Vừa lên khỏi nước, Người thấy trời xé ra và Thần khí, như chim bồ câu, đáp xuống trên Người. Và một tiếng phán ra từ trời: "Con là Con chí ái Ta, kẻ Ta đã sủng mộ" (cc 9-11).

1. Hành vi tự ý của Chúa Giêsu.

"Và xảy ra trong những ngày ấy": Đây là một ngữ điệu khác thường trong Mc. Kiểu nhập đề như đúc sẵn này, mà thánh sử đã chẳng sửa lại, cho thấy đây là khởi đầu của một đơn vị văn chương" mới có tính cách độc lập ngay từ sơ khai, cho thấy trình thuật này có một nguồn gốc khác với trình thuật trước là trình thuật minh nhiên đặc trưng nghi thức Gioan như

một "phép rửa thống hối để được tha tội". Công thức ấy là công thức Cựu ước vẫn dùng để giới thiệu các biến cố xảy ra,

theo các sấm ngôn tiên tri, do bởi thánh ý Thiên Chúa. "Chúa Giêsu bỏ Nadarét xứ Galilê": Mc cố ý xác định như vậy vì đây là lần đầu tiêu ông nói về Chúa Giêsu; chúng ta đang còn ở ngay đầu Tin mừng.

"Và đã được Gioan thanh tẩy cho trong sông Giođanô": Sự kiện được ghi chú một cách chính xác, nhưng với sự vắn gọn vô cùng; vì sẽ không có lơi chú giải nào khác về phép rửa của Chúa Giêsu ngoài trình thuật thần hiện. Câu văn có vẻ cố ý lấy lại các hạn từ của c.5 vai trò thanh tẩy của Gioan đạt

đến đích điểm đích thực khi ông làm phép rửa cho Chúa Giêsu.

2. Thần hiện.

"Và vừa (lên khỏi nước)": Mặc dầu năng gặp nơi Mc chữ ráp nối này ở đây hẳn đã có từ trước (nó cũng có nơi Mt, dầu có hơi vụng về: "và này"). Người ta hiển nhiên muốn nối kết "lập tức việc Chúa Giêsu nhận phép rửa với cuộc thần hiện vốn mang lại ý nghĩa cho việc này.

"Và Người thấy": Đây là một chi tiế có từ nguyên khởi. Chính Chúa Giêsu là chứng nhân mục kích việc thần khí đến, cũng như chính Người sẽ được tiếng nói Chúa Cha ngỏ cho. Cuộc thần hiện xảy ra cho Người vậy.

Chúa Giêsu thấy trời "xé ra", "xẻ ra" (Mt và Lc nói đơn sơ: "mở ra"). Sở dĩ Mc chọn tiếng này có lẽ là vì ưa lối văn gợi hình, đầy màu sắc. Dầu sao có thể hạn từ muốn ám chỉ Is 63,19 (bản hy bá ) là bản văn ghi lại một lời cầu nguyện tha thiết người ta dâng lên Thiên Chúa, Cha Israel (nhân danh tình phụ tử của Ngài) để xin Ngài phá tan một sự im lặng quá

lâu và từ trời xuống với dân Ngài để cứu họ. Trong phép rửa của Chúa Giêsu là khởi nguyên Tin mừng cũng vậy, Thiên Chúa chấm dứt một sự im lặng dài lâu, xé thủng màn trời, khai mở thời đại ân sủng chung quyết bằng việc sai Thần khí

Ngài đến và bằng cách biểu lộ sự hài lòng của Ngài đối với Con chí ái đang hiện diện giũa dân Ngài.

Và một tiếng phát ra": Trình thuật mang một giọng điệu thuật sự: các câu vắn gọn nhanh nhẹn nối tiếp nhau, nằm kề nhau cách đơn giản, không văn chương cầu kỳ. Thành thử càng gây được cảm kích.

"Con là Con Ta . . .": Câu nói được viết lại dưới hình thức có lẽ là sơ khai nhất của nó, như ta đã phân tích trên đây. Sự thâm tình của mối tử hệ thần linh này, thánh sử Mc sẽ hé mở cho ta thấy qua cung giọng của lời cầu nguyện Chúa Kitô dâng lên Thiên Chúa: "Abba, Cha ơi" (14,36), một công thức đầy tình hiếu thảo và có vẻ như lời âu yếm của trẻ thơ.

Quang cảnh này là quang cảnh đầu tiên của đời Chúa Giêsu theo Mc. Một cảnh mặc khải. Một cảnh tấn phong làm Thiên sai (như chúng ta vừa mới chứng minh trên kìa: thánh hiến và sai đi thực-hiện công trình cứu rỗi bằng quyền lực của Thánh Thần và trong mối thâm tình phụ tử đặc biệt với Thiên Chúa). Đồng thời đây cũng là sự hé mở đầu tiên về mầu nhiệm con người Chúa Giêsu. Tóm lại, đây là sự minh giải đầu tiên và long trọng cái tiêu đề của Tin mừng Mc: khởi nguyên của Tin mừng Chúa Giêsu, Messia, Con Thiên Chúa"

(1,1)

KẾT LUẬN

Ý nghĩa phép rửa Chúa Giêsu chịu được biểu lộ trong cuộc thần hiện tiếp theo sau. Đó chính là cái đã thu hút tất cả sự lưu tâm của truyền thống Tin Mừng và của các soạn giả linh ứng; đó cũng là điều chúng ta phải suy niệm trước tiên.

Hành động công khai đầu tiên của Chúa Giêsu, hành động nối kết Người với vị ngôn sứ cuối cùng và vĩ đại nhất, đã trở thành lễ tấn phong Người làm thiên sai một cách long trọng: được mặc lấy quyền lực Thánh Thần, được vững chắc trong niềm ý thức đầy dủ về mối thâm tình đặc biệt là về sự thông hiệp độc nhất giữa Ngươi với Thiên Chúa Cha Người. Chúa Giêsu vĩnh viễn lãnh nhận sứ mạng thi hành ngay bây giờ công cuộc cứu rỗi, theo đường lối thiên ý đã được vạch ra trong Thánh kinh. Nhưng bên kìa công cuộc thiên sai, quang cảnh dẫn vào lột mầu nhiệm sâu xa hơn nữa, mầu nhiệm con người của Chúa Giêsu Messia-con thiên Chúa. Đó là ý nghĩa nền tảng mà ngay từ đầu người ta mặc cho biến cố, ý nghĩa đã được lồng vào trong một màng lưới đầy những hoài niệm Thánh kinh, trong một khung cảnh có tính cách khải huyền (trời mở ra, Thần khí đến cách hữu hình, tiếng nói từ trên cao: toàn là những yếu tố thích hợp nhất để cho ta biết điều mà ta chỉ có một mặc kải từ trên mới tỏ lộ: sứ mạng cứu rỗi của Chúa Giêsu, cái sứ mạng rốt cục đặt cơ sở trên tư cách Con Thiên Chúa của Người).

Được các thánh sử tường thuật lại ngay ở ngưỡng cửa sứ vụ cứu Chúa, trình thuật cho thấy từ đây phải hiểu tất cả cuộc đời công khai của Chúa Kitô dưới ánh sáng vừa nói mà ánh sáng đi (rước ánh sáng phục sinh). Và ngay trong lần tuôn đỗ Thánh Thần đầu tiên này, ngay trong chính việc Con Thiên Chúa xuất hiện giữa nhân loại này, ta thấy thời đại cánh chung đã bắt dầu, nước Thiên Chúa đã khai mạc.

Sau cùng, nhiều chỗ nhuận sắc sửa chữa nhắc ta nhớ mối dây liên kết phép rửa Kitô giáo với phép rửa Chúa chịu. Thật vậy, chính do tương quan nội tại với phép rửa Chúa Giêsu chịu mà bí tích Kitô giáo làm ta thành con cái Thiên Chúa là được mang Thần khí Ngài.

Bản Pháp ngữ của Edmond Jacquemin

Assemhlées du Seigneur số 12.

Ý HƯỚNG BÀI GIẢNG

1. Chúa Giêsu là ai ? Người từ đâu đến ? Đó là những câu hỏi lớn lao ? Ai sẽ trả lời ? Ai sẽ mặc khải lai lịch của Người ra ? Ai, nếu không phải làThiên Chúa. Đấng đã sinh thành và sai Người đến ? phép rửa của Chúa Giêsu chính là nói Thiên Chúa mặc khải cho ta lai lịch Người. Ngài cho ta biết Chúa Giêsu là người tôi tớ Giavê (bài đọc I), là Đấng cứu rổi mọi người (bài đọc 2), là Con Thiên Chúa (bài Tin Mừng). Lời rao giảng của Gioan Tẩy giả là để chuẩn bị lòng người đón nhận mặc khải hôm nay. Đối với các Kitô hữu, ngoài Chúa Giêsu Kitô ra, không còn có ơn cứu rỗi nào khác, cuộc giải phóng đích thực nào khác.

2. -Hôm nay, Chúa Giêsu được tấn phong làm Đấng Thiên Sai. Người ra đi mang sứ mạng cứu rỗi với uy lực của Thánh Thần và với danh nghĩa Con Thiên Chúa. Nhưng người cứu rỗi nhân loại theo cách người Tôi tớ mà Isaia đã loan báo ngày xưa. Đường lối cứu rỗi của Người là truyền rao chân lý. Tôn trọng tự do, giáo dục lương tâm, kêu gọi cõi lòng. Phương thế của Người là nêu gương và dạy nhân loại hãy từ bỏ chính mình để sống cho Thiên Chúa, là ban ân để mỗi cá nhân tự giải phóng mình khỏi sự vong thân kinh khủng của tội lỗi. Tinh thần của Người là tinh thần Bát Phúc. Kitô hữu chân chính muốn giải phóng thế giới và con người không thể đi con đường nào khác hơn.

3. Sau khi chịu rửa và được công khai tấn phong làm thiên sai. Chúa Giêsu đã được đưa vào hoang địa, chịu đủ cơn cám dỗ để chứng tỏ mình xứng đáng với lòng tin tưởng, mến yêu của Thiên Chúa, đủ vâng phục để theo thánh ý và đường lối Ngài, đủ sức mạnh để thi hành sứ vụ đặc biệt. Và thực sự Người đã chiến thắng sa tan, chiến thắng chính mình. Chúng ta cũng vậy. Sau khi chịu rửa tội và được tấn phong làm con Thiên Chúa, chúng ta đã được đưa vào lòng đời đầy bao thử thách. Hãy cố gắng chứng tỏ mình là Kitô hữu chính danh, đích thực, luôn sống và hành động theo đường lối của Chúa Kitô, của Thiên Chúa, luôn sống xứng đáng với tước hiệu "con chí ái" của Ngài.

4. Phép rửa trong nước và Thánh Thần hướng ta về phép rửa quyết định nào? Lâu lắm sau khi chịu phép rửa của Gioan, Chúa Giêsu tuyên bố: "Có một phép rửa Ta cần phải nhận, và Ta khắc khoải chờ mong cho nó hoàn tất" (Lc 12,50). Người nói tới cái chết trên thập giá như là sự hoàn thành tột bậc đời sống vâng lòi mà Người đã chọn lựa. Chúng ta cũng vậy.Bí tích thanh tẩy chúng ta đã chịu hướng ta về phép rửa quyết định được thể hiện qua tiếng "xin vâng" đối với Chúa mỗi ngày, là qua tiếng "xin vâng" cuối cùng mà, vào thời giờ một mình (Chúa biết, sẽ niêm ấn lời ưng thuận bất di bất dịch

của ta trước kế hoạch yêu thương do Chúa đề nghị với ta.

Noel Quession - Chú Giải

Mc 1, 6-11
 

Sau một cuộc đột nhập vào Tin Mừng của Luca và Mát-thêu, để khám phá những mầu nhiệm về Giáng sinh và Hiển Linh, vì chỉ có hai Tin Mừng đó mới nói cho chúng ta về thời thơ ấu của Đức Giêsu ... giờ đây ta gặp lại Tin Mừng Máccô. Chính Máccô bắt đầu trình thuật của mình lúc khởi sự đời sống công khai của Đức Giêsu. Và như thế chúng ta được dẫn ngay vào giai đoạn trưởng thành của Đức Giêsu. Lúc đó Ngài khoảng ba mươi tuổi.

Gioan Tẩy Giả loan báo trong hoang địa rằng : "Có một Đấng quyền thế hơn tôi, đến sau tôi "

Trong các Tin Mừng của Mát-thêu và Luca, lời loan truyền của Gioan Tẩy Giả mang một nội dung mãnh liệt, nhằm báo động ngày chung thẩm sắp tới gần : "Loài người rắn độc kia... Hãy tỏ lòng ăn năn sám hối... cái rìu đã đặt sát gốc cây" (Mt 3,7-10 ; Lc 3,7-9) Máccô hoàn toàn bỏ qua kiểu giảng truyền trên, để chỉ ghi lại lời loan báo Phép rửa của Người... Gioan Tẩy Giả chỉ nhằm giới thiệu Đức Giêsu "Đây là Đấng đến sau tôi mà các ông đang ngóng đợi" Người đã đến nơi rồi. Các ông hãy sẵn sàng !

Tôi không xứng đáng cúi xuống cởi dép cho Người .

Như thế, ngay từ đầu trình thuật, Máccô đã lưu ý ta : Đức Giêsu mà ông sắp nói đến mang một mầu nhiệm. Đấng chưa biết rõ này, trước khi công khai xuất hiện, đã được người ta mong chờ. Điều đó muốn làm nổi bất nhân cách phi thường của Người : Vậy ông ta là ai ? Gioan Tẩy Giả còn không dám "cúi xuống trước Người" !

Tôi, thì tôi làm phép rửa cho anh em bằng nước, còn Người, Người sẽ làm phép rửa cho anh em bằng Thánh Thần".

Trong chương đầu tiên này. Máccô đã đề cập đến Thánh Thần tới ba lần. (Mc 1,8 + 1,10 _+ 1,12). Sự nhấn mạnh của ông hẳn là không để ta cứ vô tâm được. Chính các thính giả của Gioan Tẩy Giả cũng không thể nhầm lẫn. Như chúng ta họ phải biết lời tiên báo liên hệ đến Đấng Mê-si-a vị mang thần khí. (Is 11, 1-3 + 42,1 + 61,1) và truyền thống dồi dào Thần Khí trên nhân loại vào thời cứu độ (Is 32,15 - 44,3 - 59,21 ; Dt 11,19 + 36,25 - 2.9,37 + 39,29 ; Ge 3,l...) Do đó, lời rao giảng của Gioan Tẩy Giả chính là nhằm loan báo Đấng Mê-si-a đã đến gần kề, Người sắp đổ tràn Thần khí, để làm phát sinh một nhân loại mới.

"Người làm phép rửa, nhận dìm anh em trong Thần khí Chúng ta có ý thức rằng, phép rửa Kitô giáo của chúng ta : cũng như thế không ? Nói chung, chúng ta còn chưa sống thực sự ý nghĩa thâm sâu của phép rửa mình lãnh nhận. Vì bị nhận chìm trong môi trường vô thần hiện nay, tất cả chúng ta thường dễ cho rằng, việc "cứu độ" nhân loại là do hậu quả những nỗ lực, những thái độ nhân bản đầy giá trị của ta. Quan điểm về khoa học kỹ thuật cũng tạo cho ta quen nghĩ rằng, việc cứu độ con người nằm ngay trong con người : chúng ta phải trở nên liên đới hơn, hãy làm chủ thiên nhiên hơn, hãy sống chia sẻ nhiều hơn. Điều đó không sai. Nhưng tất cả "Mạc khải Kinh thánh" (và kinh nghiệm chính thức chất của con người ) cũng nói cho ta hay, ý nghĩa sự sống của con người không nằm trong con người : vũ trụ dù lớn lao cách mấy, cũng không tự mình có "cứu cánh" được con người chỉ có thể hoàn tất trọn vẹn, khi mơ tới một thực tại siêu việt : Đó là Thần khí của Thiên Chúa ! Như thế, câu trả lời cuối cùng cho tất cả các vấn nạn lớn, không nằm trong con người . Có ích lợi gì khi lên vũ trụ và lên tới mặt trăng, mà vì thế mà lại tự sát ? Chiều kích "siêu việt" càng ngày càng khẩn thiết. André Malraux viết : "Thế kỷ XXI sẽ là kỷ nguyên Kitô giáo, hay nó không là gì cả ! "

Cũng trong những ngày ấy, Đức Giêsu từ thành Na-za-rét miền Ga-li-lê đến, và được ông Gioan làm phép rửa cho tại sông Gio-đan.

Đây là lần xuất hiện đầu tiên của Đức Giêsu trong trình thuật Máccô.

Đấng "chưa được nhận biết" này đã âm thầm sống ba mươi năm trong bóng tối của một càng quê nhỏ bé, mà cả Kinh Thánh, các sách Talmud, lịch sử hay địa lý cũng chưa khi nào nhắc đến... trước khi con người Giêsu chưa làm cho nó nổi danh trên thế giới, Vào thời đó, theo những khai quật khảo cổ Na-za-rét chỉ gồm 20 nóc gia, và như thế khoảng độ một trăm dân cư. Chính từ vẻ tối tăm lạ thường đó, lại phát sinh một trong những biến động lịch sử lớn lao nhất, làm thay đổi bộ mặt địa cầu. Vậy con người Giêsu đó là ai ? Lúc này đây, Người vẫn giữ vẻ bề ngoài như một người bình thường : Người cũng đến nhận phép rửa sám hối.

Vừa lên khỏi nước, Đức Giêsu liền thấy các tầng trời mở ra.

Mô tả cảnh này, Luca và Mát-thêu dùng một từ êm dịu hơn : "Trời mở ra". Còn Mác-cô viết : Tầng trời "mở tung ra " .

Vừa rồi, khi bàn đến Phép rửa, ta đã gợi lên một thế giới mà trong đó con người có khuynh hướng tự đóng khung mình vào. Giờ đây Đức Giêsu chọc thủng một lỗ hổng trong vũ trụ đã đóng kín đó. Kể từ giờ trở đi trong con người của Đức Giêsu, nhân loại sẽ có một "kẽ hở" để thông hiệp với thế giới Thần linh.

Qua cách dùng từ gợi hình trên, ta có thể nhận ra lối viết thực tế của Máccô. Nhưng ta cũng có thể coi đây là một ám chỉ tới I-sai-a ; vào thời lưu đày đau khổ, trong khi mệt mỏi và âu lo vì Thiên Chúa vân lặng thinh, một vị ngôn sứ đã khẩn cầu Thiên Chúa hãy phá tan sự thinh lặng như thời kỳ giải phóng khỏi cảnh nô lệ Ai Cập, và lời cầu nguyện của ông đã trở thành tiếng kêu van : "A ! ước gì Người xé trời mà xuống..." (Is 63,19).

Đức Giêsu liền thấy các tầng trời mở tung ra, và thấy Thần khí tựa như chim bồ câu ngự xuống trên mình.

Cảnh này là cảnh đầu tiên trong cuộc đời của Đức Giêsu, theo Máccô. Theo vị thánh sử này, thì tác động đầu tiên của Đức Giêsu là "một cái nhìn", chỉ mình Đức Giêsu đã chứng kiến trời "xẻ mở" như trên, nhờ đó, Thần khí mới đáp xuống. Như vậy, chúng ta đang đứng trước một biến cố siêu nhiên, mà những người mục kích khác không nhận ra. Đó là cái nhìn nội tâm, chắc chắn diễn tả cách đào sâu lương tâm mà Đức Giêsu có được là do tư thế làm con Thiên Chúa và do sứ vụ của Người. Chúng ta cũng cần nỗ lực để hình dung ra sinh hoạt tâm lý của Đức Giêsu : Người đã không "trở nên" con Thiên Chúa nhờ tiến hóa bởi vì Người luôn luôn là con... Nhưng, xét là một người đích thực, cần phải có một tình trạng tiến triển nào đó trong lương tâm Người, phù hợp theo độ tuổi và theo những kinh nghiệm của Người: Ngày nay, ta có thể nói đó là một thứ "trực giác" hơn là một cái nhìn. Nhưng ngôn từ cửa chúng ta còn quá yếu kém để diễn tả những thực tại của Thiên Chúa.

Cựu ước thường minh chứng cho ta, cách Thần khí xâm chiếm một người để trao cho một sứ vụ rõ ràng (Is 11 2 ; Ti 6,34 + 14,19 + 15,14). Và thực sự ta có thể hình dung ra được, Đức Giêsu bị xâm chiếm bất ngờ trong toàn thân Người, để xác tín về "vai trò" phi thường Người sẽ đảm nhận.

Thần khí đã tự "tỏ hiện" dưới dáng vẻ nào ? Ta thấy bản văn dùng từ " như " . . . "như một chim bồ câu" . . Trong ngôn ngữ Khải huyền, hình ảnh đặc thù này được sử dụng có ý gợi lên điều gì không "thấy được : "Ao người trắng như tuyết, tóc đầu người như len trắng" (Đnl 7,9).

Nếu ta được dịp hiện diện trong một cuộc "thần hiện", nghĩa là một cuộc "tỏ hiện của Thiên Chúa", ta sẽ thấy không thể dùng lý trí để đi sâu vào mầu nhiệm được : Thiên Chúa không bao giờ xuất hiện như một thứ "thách đố" đối với con người... từ mọi phía Người vượt qua mọi khả năng cảm nhận và tưởng tượng của ta. Cần phải chấp nhận sự "xé mở", và để mình chìm trong lỗ hở đó như rơi vào trong một vức thẳm.

Lại có tiếng từ trời phán rằng : "Con là con yêu dấu của Cha, Cha hài lòng về con".

Đây là kinh nghiệm độc nhất về tình âu yếm. Đức Giêsu biết mình được yêu. Hiển nhiên một ít người đã có dịp gần Đức Giêsu, khám phá ra nơi Người một kiểu tương quan hết sức đặc biệt với Thiên Chúa. Trong lúc cầu nguyện Người nói với Đấng vô hình trong một mối thâm tình mà trước Người không ai dám sống như vậy. Người thưa lên : "Abba !" có nghĩa như "Ba ơi !" (Mc 14,36).

Từ nhiều năm, trong thôn làng Na-za-rét nhỏ bé và tăm tối của mình, Người vẫn âm thầm sống cách diệu kỳ mối tình con thảo đó. Và giờ đây mới có dịp vang lên như tiếng chuông ngân vui trong trái tim Người : "Con là tình yêu của Cha. Con là con độc nhất của Cha. Cha hài lòng về con". Chắc chắn, những lời đó đã được rút ra từ Kinh thánh. Tốt hơn ta nên đọc lại những câu trên mà Đức Giêsu hẳn đã suy niệm, thưởng nếm nhiều năm trong khi cầu nguyện tại Hội đường, hay trong nếp sống hàng ngày tại căn nhà bé nhỏ, với Đức Maria, trong khi làm việc Có lúc nào bạn cảm nghiệm như thế không ? Bạn có cảm thấy mình được yêu chưa ? Có đáp trả tình yêu đó ? Tình yêu như một cái vừa mạnh mẽ, vừa dịu êm, đem lại cho mọi giây phút đời bạn tràn ngập bình an và hạnh phúc...

Ta sẽ là Cha nó, và nó sẽ là con Ta (2 Sm 7,14) .

Đức Giêsu đã phán với tôi rằng : "Người là con Ta, chính hôm nay, Ta đã sinh ra người". (Tv 2,7)

"Này đây tôi tớ của Ta, kẻ Ta đã chọn và hồn Ta sủng mộ " (Is 42 , 1 ) .

"Hỡi Giêrusalem, người ta sẽ gọi ngươi tên mới : Ngươi sẽ không còn bị người ta nói : "Đồ bỏ !", thiên hạ sẽ gọi ngươi "Sủng ái của Ta" (Is 62,4)



Giáo phận Nha Trang - Chú Giải


" Con là Con yêu dấu của Cha, Con đẹp lòng Cha "

BÀI TIN MỪNG : Mc 1, 6b - 11

I . Ý CHÍNH :

Thánh Gioan tiền sứ và Thiên Chúa Cha ( dưới đất và trên trời ) cùng giới thiệu thân thế và sự nghiệp của Chúa Giêsu Kitô .

II . SUY NIỆM :

1 / " Khi ấy Gioan rao giảng rằng " :

Đấng đến sau ngài trong thời gian nhưng lại ưu thế hơn ngài về quyền lực . Ngài giải thích tư tưởng đó bằng một hình ảnh và giáo huấn .

a / " Tôi không sứng đáng cúi xuống cởi dây giầy cho Người " : đây là hình ảnh nói lên ý nghĩa thân thế thấp hèn ( Không xứng đáng là người tôi tớ ) của Gioan, làm nổi bật thân thế trổi vượt cao cả của Chúa Giêsu .

b / " Người sẽ rửa anh em trong Thánh Thần " : lời giáo của Gioan có ý nhấn mạnh đến sự tương phản giữa phép rửa của ông và phép rửa của Chúa Giêsu .

+ Phép rửa của Gioan chỉ đem lại sự ăn năn thống hối . Phép rửa của Chúa Giêsu ban Thánh Thần để thánh hóa .

2 / " Và đã xảy ra trong ngày đó " :

Nói đến việc Chúa Giêsu chịu phép rửa và qua phép rửa này Thiên Chúa Cha đã giới thiệu về Chúa Giêsu .

a / " Chúa Giêsu đến và chịu phép rửa " : việc Chúa Giêsu tự nguyện đến chịu phép rửa nói lên rằng : Người chịu phép rửa không phải là để ăn năn thống hối vì Người vô tội, nhưng để tỏ ra Người chung với số phận của người tội lỗi và đó là tất cả ý nghĩa đời sống trần gian của Người và cũng là ý nghĩa về sứ mệnh cứu thế của Người .

b / " Người liền thấy trời mở ra " : " Người liền thấy " : chứng tỏ Chúa Giêsu là chứng nhân mục kích việc Thần khí đến " Trời mở ra " : phép rửa Chúa Giêsu là khởi nguyên của Tin Mừng Thiên Chúa chấm dứt sự im lặng lâu dài ( thời gian mong chờ ơn cứu độ ) khai mở thời đại ân sủng bằng việc sai Thần khí của Người đến và bằng cách biểu lộ sự hài lòng của Người đối với Con chí ái hiện diện giữa dân Người .

c / " Thánh Thần như chim bồ câu ngự xuống " : Chúa Thánh Thần ban ơn thúc đẩy cho Chúa Giêsu vào lúc Người khởi sự mục vụ công khai, vì sau khi chịu phép rửa, Chúa Giêsu vào rừng ăn chay 40 ngày đêm trước khi công khai giảng đạo .

Trong phép rửa của Chúa Giêsu có sự hiện diện của Thánh Thần và Chúa Cha . Điều đó có nghĩa là cả Ba Ngôi đều tham gia vào việc trọng đại cứu chuộc nhân loại .

3 / " Và có tiếng từ trời " :

a / " Con là Con yêu dấu của Cha" : Chúa Cha còn phán lời này trong hai trường hợp khác nữa : khi Chúa Giêsu biến hình trên núi Tabor và trong đền thờ mấy ngày trước cuộc khổ nạn .

Ở đây diễn tả ý nghĩa : Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa, đồng bản tính với Chúa Cha, nên cũng là Thiên Chúa . Ý tưởng này Thiên Chúa Cha cũng mạc khải cho thánh Phêrô khi tuyên xưng " Thầy là Đấng Kitô Con Thiên Chúa hằng sống " .

b / " Con đẹp lòng Cha " : Chúa Cha tỏ ra hài lòng đối với Chúa Giêsu . Vì Người nhận thấy Chúa Giêsu hoàn toàn tuân theo ý Người trong việc cứu chuộc nhân loại . Ở đây Chúa Cha thấy trước Ngôi Lời Nhập Thể sắp khởi sự một việc rất mực anh hùng, bắt đầu sống một cuộc sống mới, cuộc sống đầy khó nhọc gian khổ và nhục nhã, kết thúc bằng cây thập giá .

III . ÁP DỤNG :

A / Áp dụng theo Tin Mừng :

1 / Chúa Giêsu chịu phép rửa đã mạc khải cho ta về lai lịch của Chúa Giêsu .

+ Chúa Giêsu là Đấng Cứu Chuộc vì trời đã mở ra .

+ Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa, đồng bản tính với Thiên Chúa Cha .

Đối với chúng ta, những người đã chịu phép rửa, ngoài Đức Kitô ra, không có ơn cứu rỗi nào khác, không có cuộc giải phóng đích thực nào khác .

2 / Qua phép rửa này, Chúa Giêsu đã được tấn phong làm Đấng Thiên Sai, Người ra đi mang sứ mạng cứu rỗi với uy lực của Chúa Thánh Thần và với danh nghĩa là Con Thiên Chúa .

Qua Bí tích Rửa tội, chúng ta được tấn phong làm Con Thiên Chúa và được sai đi làm Tông đồ qua sự thúc đẩy của Chúa Thánh Thần .

B / Áp dụng thực hành :

1 / Nhìn vào Gioan Tiền sứ :

Tư cách tông đồ của ngài là khiêm nhường và chỉ làm vinh danh Chúa Kitô .

+ Khiêm nhường : thấy người ta mến phục kéo đến xin chịu phép rửa, ngài đã khiêm nhường nhận mình không xứng đáng làm tôi tớ của Chúa Kitô .

+ Làm vinh danh Chúa Kitô : bằng việc so sánh phép rửa của ngài kém xa phép rửa của Chúa Kitô .

Chúng ta noi gương thánh Gioan, khi đi làm tông đồ phải biết khiêm nhường để quên mình và phải đề phòng tính háo danh kẻo phá việc Chúa .

2 / Nhìn vào Chúa Giêsu :

+ Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa và đồng bản tính với Thiên Chúa Cha : xác tín điều này sẽ giúp chúng ta ý thức hơn và tha thiết hơn khi đọc Lời Chúa và khi tham dự Bí tích Thánh Thể .

+ Chúa Giêsu làm hài lòng Chúa Cha vì Người đã vâng lời cho đến chết . Chúng ta muốn làm đẹp lòng Chúa, chúng ta hãy vâng lời thực hành Lời Chúa mỗi ngày và chu toàn bổn phận Chúa trao phó .

+ Chúa Giêsu đã chịu phép rửa của Gioan như mọi người tội lỗi khác mặc dầu người vô tội . Chúng ta sãn sàng chịu đựng thân phận là kẻ có tội khi bị hiểu lầm, bị bỏ vạ cáo gian, bị thử thách đủ điều .


Lm Phanxicô Xavie Lê Văn Nhạc - Bài Giảng Lễ

 

Chúa Giêsu chịu Phép Rửa

Đức Giêsu liên đới với con người.

Is 42,1-4.6-7 ; Cv 10,34-38 ; Mc 1,6b-11


Một tín đồ Ấn giáo xuống dòng sông Gange để thanh tẩy và cầu nguyện… Ông đang trầm mình giữa dòng sông thì bỗng đâu rác rưởi tấp lại dày đặc xung quanh ông. Trong đống rác, một con bọ cạp đang chao đảo chới với giữa dòng nước. Sẵn lòng khoan dung đối với thú vật, người tín đồ Ấn giáo mới chìa cánh tay ra để cứu vớt con vật. Nhưng cánh tay ông vừa đưa ra thì đã bị con vật dùng chiếc vòi độc của nó chích cho một phát. Người đàn ông không mất kiên nhẫn, con vật càng hung hãn, ông càng chịu đựng để nó dùng nọc độc chích liên hồi, miễn là cứu sống nó khỏi dòng nước đang cuốn trôi.

Có người theo dõi cảnh tượng, mới trách người tín đồ như sau : "Ông mất giờ vô ích. Nó là con bọ cạp, bản chất của nó chỉ là dùng nọc độc để chích mà thôi".

Người tín đồ Ấn giáo điềm nhiên trả lời : "Bản chất của bọ cạp là dùng nọc độc để chích, nhưng bản chất của con người là cứu vớt".

Thưa anh chị em,

Chúa Giêsu cũng đã trầm mình xuống dòng sông Giođan, không phải để thanh tẩy - vì Ngài có tội lỗi gì đâu mà phải thanh tẩy - Ngài là Thiên Chúa, là Đấng Thánh, nhưng Ngài đã dìm mình sâu vào dòng đời, dòng người, để cứu vớt loài người tội lỗi chúng ta.

Tin Mừng hôm nay kể lại : Gioan đang rao giảng Phép Rửa sám hối và loan báo một Đấng đến sau nhưng cao trọng hơn ông, "Ngài sẽ làm Phép Rửa bằng Thánh Thần". Người ta kéo đến nghe Gioan giảng và đón nhận Phép Rửa của Ngài bằng cách dìm mình xuống dòng sông, để biểu lộ lòng sám hối. Trong dòng người ấy có Đức Giêsu xuất thân từ Nagiarét. Ngài là vị Cứu Tinh muôn dân trông đợi, nhưng Ngài lại hòa mình vào giữa dòng người tội lỗi sám hối, cầu xin ơn tha thứ của Cha trên trời. Ngài vô tội, nhưng Ngài lại tự xếp hàng vào dòng người tội lỗi, đứng sau cùng trong dòng người chờ được dìm xuống dòng nước sông Giođan. Ai có thể nhận ra Ngài, vì Ngài quá đổi bình thường ? Đấng Cứu Độ lại cư xử như người đang cần được cứu độ. Ngài xuất hiện giữa đám tội nhân để lôi kéo họ đi lên thay vì đi xuống. Chính theo hướng đó, Ngài đã đặt mình để ông Gioan làm phép rửa cho Ngài. Không lạ gì, vừa lên khỏi nước, Đức Giêsu liền thấy các tầng trời mở ra và thấy Thánh Thần tựa chim bồ câu ngự xuống trên mình. Lại có tiếng từ trời phán rằng : "Con là Con yêu dấu của Cha. Cha hài lòng về Con". Đó là lời ưu ái mà Thiên Chúa không những ngỏ cùng Đức Giêsu nhưng còn ngỏ với tất cả những ai từ bỏ tội lỗi để trở về cùng Cha nhờ Người Con chí ái là Đức Giêsu Kitô.

Anh chị em thân mến,

Nhìn Đức Giêsu, Con Thiên Chúa làm người, đứng với tội nhân, chúng ta hiểu được thế nào là liên đới với người khác. Để liên đới với tội nhân, với dân tộc mình, với cả nhân loại đang cần ơn cứu độ, Con Thiên Chúa không ngại che khuất cái cao sang, siêu việt và cả sự thánh thiện ngàn trùng của mình nữa. Nhờ mang thái độ tự hạ, tự hủy này, mà Đấng Thánh của Thiên Chúa có thể đứng chung với người tội lỗi, dìm mình xuống cùng một dòng nước như họ. Thiên Chúa chúng ta là một Thiên Chúa khiêm hạ, vì Ngài muốn đi xuống tận đáy vực thẳm nơi chúng ta đang sống, để nâng chúng ta lên. Chỉ tình yêu mới làm chúng ta hiểu được hành động của Ngài. Nhập thể chính là để liên đới với từng người chúng ta trong mọi cảnh ngộ của cuộc sống.

Liên đới trong dòng sông Giođan chỉ là khúc dạo đầu cho cả một cuộc liên đới của Đức Giêsu. Ngài bị mang tiếng là bạn bè với quân thu thuế và phường tội lỗi (x.Lc 7,34). Liên đới với những người sống ngoài lề xã hội và tôn giáo chính là để đưa họ trở về với thế giới của con người và thế giới của Thiên Chúa. "Tôi đến để kêu gọi người tội lỗi" (Mt 9,13) : đó là hướng đi của cuộc đời Đức Giêsu. Tuy vô tội, nhưng vì mang tinh thần liên đới, Đức Giêsu cũng có thể cảm được thế nào là tâm tình ray rứt hay hối hận của một kẻ phạm tội. Thánh Phaolô đã viết một câu kinh khủng cho thấy Đức Giêsu đã thực sự đồng hóa với thân phận tội nhân đến mức nào : "Đấng chẳng hề biết tội là gì, thì Thiên Chúa đã làm cho Ngài thành tội vì chúng ta" (2C 5,21). Đức Giêsu đã chết như một người phạm trọng tội, bị đóng đinh giữa hai tên tử tội. Ngài đã đem đến niềm hy vọng cho người trộm lành : "Tôi bảo thật anh, hôm nay anh sẽ được ở với tôi trên thiên đàng" (Lc 23,43). Khi gắn bó với những người không còn được yêu mến và kính trọng, Đức Giêsu đã đem đến cho họ một thế giới nồng nàn tình yêu, trong thế giới này không có hàng rào ngăn cách người tội lỗi với người đạo đức, mà chỉ có những người tội lỗi được Thiên Chúa yêu thương và cứu độ.

Thưa anh chị em,

Sự thánh thiện không đội trời chung với tội lỗi, nhưng sự thánh thiện đích thực lại cúi xuống trên tội nhân và biến đổi họ. Chúng ta thường sợ mình bị vấy bẩn vì tiếp xúc với người tội lỗi. Thật ra chúng ta chỉ nên sợ là mình chưa thánh thiện thực sự. Ánh sáng chẳng sợ bóng tối làm mình tối. Nó len lách vào mọi ngõ lối của cuộc đời và chính lúc người ta tưởng chiếc áo của nó bị vấy bẩn, thì nó lại xuất hiện với tất cả vẻ rực rỡ hơn xưa.

Trong gia đình, trường học, xí nghiệp, giáo xứ… chỗ nào cũng có những người bị xa lánh vì đã từng vấp váp trong đời. Thử hỏi tôi có dám đi chung với họ không, dù có tiếng xì xào của dư luận ? Tôi có dám bênh vực một người cô thế không, dù rằng tôi có thể mất đi sự ủng hộ của nhiều người khác ? Qua Phép Rửa của Gioan, Chúa Giêsu đã chìm sâu vào dòng đời, dòng người tội lỗi, để cứu vớt con người, để thánh hóa và lôi kéo con người lên ngang tầm với Thiên Chúa. Như thế, Chúa Giêsu đã chọn cho riêng mình một cung cách sống và vạch ra cho chúng ta một nếp sống, một cách sống chìm sâu, âm thầm, khiêm tốn giữa những người nghèo, người lao động vất vả, người bị xã hội loại trừ, khinh miệt, bỏ quên… để như men, như muối, như hạt cải, hạt lúa để làm cho bột dậy men, cho thức ăn đậm đà hương vị, cho thửa ruộng rợp bóng lúa vàng… Chúng ta được mời gọi đi vào dòng đời, không phải để cho dòng đời cuốn trôi đi, nhưng là để cho dòng đời thêm tươi vui, trong sáng, yêu thương, nhân ái, độ lượng hơn. Mỗi người tín hữu đã lãnh nhận Phép Rửa và cả Giáo Hội của Chúa phải làm sao để mình chìm sâu vào lòng dân tộc mình, vào đất nước mình, vào lòng đời, lòng người, để khuôn mặt đích thực của Chúa Kitô được nổi lên, sáng tỏ cho mọi người.

Nhờ Phép Rửa, tôi đã được trở nên con cái yêu dấu của Thiên Chúa và được tràn đầy Thánh Thần. Nhưng thực sự, việc dìm mình trong Ba ngôi đã biến đổi đời tôi như thế nào ? Đời sống của tôi có phải là một cuộc bước lên từ dòng sông Giođan không ? Ước gì tôi nhớ mãi mình đã được xức dầu, được cầm nến sáng, được mặc áo trắng, được dìm mình trong nước để rồi được sai đi làm chứng cho mọi người. Bởi vì Phép Rửa đòi tôi phải dìm mình xuống, chết cho mình qua phục vụ tha nhân.

 
HTMV Khoá 10 – ĐCV Thánh Giuse Sài Gòn