Clock-Time

Vâng theo thánh ý Chúa: Điều đó có nghĩa gì, nếu mỗi người đều có tự do?

Trong kinh Lạy Cha, chúng ta lại xin: “Xin cho ý Cha được thực hiện”, đó là một điều mâu thuẫn; thật vậy, theo tôi, dường như Thiên Chúa không hề tiền định điều gì cho chúng ta cả.
VÂNG THEO THÁNH Ý CHÚA: ĐIỀU ĐÓ CÓ NGHĨA GÌ, NẾU MỖI NGƯỜI ĐỀU CÓ TỰ DO?

 
VẤN

 
Từ khởi thuỷ, Thiên Chúa đã để cho con người tự do, và chúng ta không ngừng sử dụng tự do này bằng cách thực hiện những hành động thiện hảo hoặc tội lỗi,  tuỳ theo ý muốn của chúng ta. Nhưng, trong kinh Lạy Cha, chúng ta lại xin: “Xin cho ý Cha được thực hiện”, đó là một điều mâu thuẫn; thật vậy, theo tôi, dường như Thiên Chúa không hề tiền định điều gì cho chúng ta cả. Ngay từ bây giờ, Người đã biết được đoạn cuối đời ta, đó là một chuyện; nhưng ta vẫn có thể tự mình tạo lấy định mệnh của mình trong từng giây từng phút, theo ý của ta. Vậy, điều phải chọn lựa là: hoặc sự tự do của ta chỉ là điều ảo tưởng, hoặc câu trên đây trong kinh Lạy Cha không có nghĩa gì!
 
ĐÁP

Câu hỏi bạn đặt ra về tương quan giữa tự do của con người và sự tiền định của Thiên Chúa chạm đến một trong những vấn đề thần học khó khăn nhất. Vào các thế kỷ 12 và 13, vấn đề này đã châm ngòi cho một cuộc bút chiến dữ dội giữa các trường phái thần học khác nhau. Nhưng cuối cùng, cuộc tranh luận cũng phải xoay chiều, vì mầu nhiệm về mối tương quan giữa Đấng Tạo Hoá và vật thụ tạo vượt quá trí năng con người. Tất cả những gì ta có thể nói về vấn đề này không bao giờ chỉ là kết quả của một thứ tư duy nhân loại nghèo nàn và giới hạn, thứ tư duy không bao giờ có thể nắm được trọn vẹn thực tại của mầu nhiệm tự do Thiên Chúa. Chính vì thế mà mỗi câu trả lời luôn luôn chỉ là một bước dò dẫm ít nhiều may mắn nhưng vẫn đầy thiếu sót ; nó có tác dụng chỉ vẽ cho ta hướng phải theo để tìm lời giải đáp, nhưng dầu vậy, vẫn không thể giải toả được điều bí ẩn ấy.

Một khi đã ý thức được giới hạn này, ta có thể tạm đưa ra một câu giải đáp như sau: bản tính của nguyên nhân thần linh phổ quát là một bản tính đặc biệt đến độ không hề xung khắc với sự cộng tác tự do mà trái lại còn dung nạp sự tự do ấy. Sau đây là một thí dụ minh giải khẳng định trên: chiếc đòn bẩy trương ra một lực vật lý để làm cho một vật di chuyển, như thế nó loại trừ tự do của vật ấy; trái lại, trong thế giới sinh vật, ta đã bắt đầu gặp thấy những động thái khác với thứ tương quan nhân quả máy móc vốn loại trừ hoàn toàn mọi thứ tự do này: thí dụ mặt trời kích thích và giúp cho cây tăng trưởng, nhưng nó thực hiện điều đó bằng cách làm cho cây có thể tự tăng trưởng đến nỗi ta nói được là chính cây lớn lên. Vậy, mặt trời không tác động máy móc như chiếc đòn bẩy, nhưng làm phát triển những năng lực riêng của sinh vật. Và mối tương quan lại còn khác biệt hơn nữa khi ta bước vào lãnh vực tình yêu: tình yêu làm triển nở tha thể, không phải bằng cách áp đặt một năng lực vật lý, nhưng trái lại, bằng cách đưa dẫn tha thể đến chỗ tự mình quyết định đón nhận tình yêu với tất cả tự do và độc lập. Ta phải nhìn nguyên nhân thần linh trong chiều hướng ấy, tức như một nguyên nhân tác động trên tất cả, dầu vậy vẫn không hề tiêu diệt tự do, trái lại còn làm cho tự do phát sinh ngay dưới tầm ảnh hưởng tác động của nó.

Dầu sao, lời cầu xin cho ý Cha được thể hiện trong kinh Lạy Cha vẫn có ý nghĩa đặc biệt và không hề có liên hệ gì, ngay cả với những suy luận trên kia. Thực thế, lời nguyện này chứng tỏ con người sẵn sàng dâng ý riêng mình cho thánh ý Thiên Chúa; đó là một hành vi phó thác trọn vẹn trong tay Người và kêu xin để tình yêu Người bao bọc ta cùng làm cho ta có thể theo Người với một tấm lòng tự do. Đồng thời ta cũng kêu xin Chúa dùng sức mạnh tình yêu của Người phá tan mọi mãnh lực sự dữ trên toàn thế giới và giải thoát con người khỏi ách nô lệ dục tình để con người có thể mở rộng tâm hồn đáp trả không dè giữ lời mời gọi thần linh.
 
Nguyên tác : số mục (9) quyển II
Ratzinger