Suy Niệm Lời Chúa | Thứ Tư Lễ Tro | Mt 6, 1-6.16-18 | Lm Alfonsô
SUY NIỆM LỜI CHÚA
THỨ TƯ LỄ TRO
Bài đọc I: Ge 2,12-18
“Hãy xé tâm hồn chứ đừng xé áo các ngươi”.
Trích sách Tiên tri Giôel.
Bấy giờ Chúa phán: Các ngươi hãy thật lòng trở về với Ta trong chay tịnh, nước mắt và than van. Hãy xé tâm hồn, chớ đừng xé áo các ngươi. Hãy trở về với Chúa là Thiên Chúa các ngươi, vì Người nhân lành và từ bi, nhẫn nại, giàu lòng thương xót và biết hối tiếc về tai hoạ. Biết đâu Người sẽ trở lại, sẽ hối tiếc và sẽ ban lại phần phúc để có của lễ hiến tế dâng lên Chúa là Thiên Chúa các ngươi?
Hãy thổi kèn lên khắp Sion, hãy ra lệnh ăn chay, triệu tập một đại lễ, quy tụ dân chúng, ra lệnh mở đại hội, tập họp các bô lão, quy tụ các thiếu nhi và các trẻ còn măng sữa. Tân lang hãy ra khỏi nhà, và tân nương hãy ra khỏi phòng. Các tư tế là những kẻ phụng sự Chúa, hãy đứng giữa cửa chính và bàn thờ mà than khóc và kêu lên rằng: Lạy Chúa, xin thương xót dân Chúa, xin đừng để cho cơ nghiệp Chúa phải hổ thẹn, đừng để các dân tộc thống trị nó. Tại sao thiên hạ dám nói rằng: “Chúa của chúng ở đâu?” Chúa đã nhiệt thành với xứ sở Người và đã tha thứ cho dân Người. Đó là lời Chúa.
Đáp ca: Tv 50,3-4.5-6a.12-13.14 và 17
Đáp: Lạy Chúa, nguyện thương con theo lòng nhân hậu Chúa (x. c.3a).
1) Lạy Chúa, nguyện thương con theo lòng nhân hậu Chúa, xoá tội con theo lượng cả đức từ bi. Xin rửa con tuyệt gốc lỗi lầm, và tẩy con sạch lâng tội ác.
2) Vì sự lỗi con, chính con đã biết, và tội con ở trước mặt con luôn; con phạm tội phản nghịch cùng một Chúa.
3) Ôi lạy Chúa, xin tạo cho con quả tim trong sạch, và canh tân tinh thần cương nghị trong người con. Xin đừng loại con khỏi thiên nhan Chúa, chớ thu hồi Thánh Thần Chúa ra khỏi con.
4) Xin ban lại cho con niềm vui ơn cứu độ, với tinh thần quảng đại, Chúa đỡ nâng con. Lạy Chúa, xin mở môi con, để miệng con sẽ loan truyền lời ca khen.
Bài đọc II: 2Cr 5,20-6,2
“Hãy làm hoà cùng Chúa đi… Bây giờ là cơ hội thuận tiện”.
Trích thư thứ hai của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Côrintô.
Anh em thân mến, chúng tôi đây là sứ giả của Đức Kitô, chính Thiên Chúa nhờ chúng tôi mà khích lệ anh em. Nhân danh Đức Kitô, chúng tôi năn nỉ anh em hãy làm hoà cùng Thiên Chúa. Đấng không hề biết đến tội lỗi thì Thiên Chúa đã làm Người thành thân tội vì chúng ta, để trong Người, chúng ta được trở nên sự công chính của Thiên Chúa. Với tư cách là những cộng sự viên của Người, chúng tôi khuyên anh em đừng nhận lấy ơn của Thiên Chúa một cách vô hiệu. Quả thật Chúa phán: “Dịp thuận tiện đến rồi, Ta đã nhậm lời ngươi, vào ngày giải thoát, Ta đã cứu vớt ngươi”. Bây giờ là cơ hội thuận tiện, giờ đây là ngày cứu thoát. Đó là lời Chúa.
Câu xướng trước Tin mừng: Tv 50,12a và 14
Ôi lạy Chúa, xin tạo cho con quả tim trong sạch. Xin ban lại cho con niềm vui ơn cứu độ.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu (Mt 6, 1-6.16-18)
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Các con hãy cẩn thận, đừng phô trương công đức trước mặt người ta để thiên hạ trông thấy, bằng không các con mất công phúc nơi Cha các con là Đấng ở trên trời. Vậy khi các con bố thí, thì đừng thổi loa báo trước, như bọn giả hình làm ở nơi hội đường và phố xá, để cho người ta ca tụng họ. Quả thật, Ta bảo các con, họ đã được thưởng công rồi. Các con có bố thí, thì làm sao đừng để tay trái biết việc tay phải làm, để việc con bố thí được giữ kín và Cha con, Đấng thấu suốt mọi bí ẩn, sẽ trả công cho con.
“Rồi khi các con cầu nguyện, thì cũng chớ làm như những kẻ giả hình: họ ưa đứng cầu nguyện giữa hội đường và các ngả đàng, để thiên hạ trông thấy. Quả thật, Ta bảo các con rằng: họ đã được thưởng công rồi. Còn con khi cầu nguyện, thì hãy vào phòng đóng cửa lại mà cầu xin với Cha con, Đấng ngự nơi bí ẩn, và Cha con, Đấng thấu suốt mọi bí ẩn, sẽ trả công cho con.
“Khi các con ăn chay, thì đừng làm như bọn giả hình thiểu não: họ làm cho mặt mũi ủ dột, để có vẻ ăn chay trước mặt người ta. Quả thật, Ta bảo các con, họ đã được thưởng công rồi. Còn con khi ăn chay, hãy xức dầu thơm trên đầu và rửa mặt, để thiên hạ không biết con ăn chay, nhưng chỉ tỏ ra cho Cha con, Đấng ngự nơi bí ẩn, và Cha con thấu suốt mọi bí ẩn, sẽ trả công cho con”. Đó là lời Chúa.
Suy niệm
Mùa Chay là dịp để chúng ta xét mình, hồi tâm mà nhìn lại đời sống mình trong những tháng ngày qua để có một quyết tâm sửa đổi. Hôm nay, Phụng vụ Giáo hội bước vào Mùa Chay khởi đầu là ngày Thứ Tư Lễ Tro. Với nghi thức xức tro lên đỉnh đầu hoặc hình thánh giá trên trán như một dấu chỉ của sự sám hối. Tro xuất hiện trong Kinh thánh thời Do Thái như một dấu hiệu của sự than khóc và ăn năn. Tiên tri Isaia nhắc dân chúng rằng những thực hành như vậy chính là lời kêu gọi sống sao cho công bình, và ngày nay lời kêu gọi đó càng khẩn thiết hơn nữa. Xức tro trên đầu không quan trọng bằng xức tro trong tâm hồn. Giáo Hội chỉ dùng một chút tro tượng trưng để nhắc nhở ta về thân phận hữu hạn và đầy tội lỗi để mời gọi một cuộc canh tân tâm hồn.
Tiên tri Giôel kêu mời hãy hết lòng trở về với Chúa kèm theo những cử chỉ sám hối. Nhưng vị tiên tri không nhấn mạnh những cử chỉ này cho bằn điều cốt thiết mà Thiên Chúa cần là tấm lòng: “Đừng xé áo, nhưng hãy xé lòng”. Hết lòng trở về với Thiên Chúa không phải thực hiện trong nỗi xao xuyến nhưng trong niềm tin tưởng. Để rồi trong sự sám hối thành tâm của con người, Thiên Chúa tỏ mình ra “nhân lành và từ bi, nhẫn nại, giàu lòng thương xót và biết hối tiếc về tai hoạ”. Với lời cầu nguyện chân thành của con người, Thiên Chúa chẳng nỡ giáng phạt: “Biết đâu Người sẽ trở lại, sẽ hối tiếc và sẽ ban lại phần phúc để có của lễ hiến tế dâng lên Chúa là Thiên Chúa các ngươi?”
Chúng ta hãy học điều mà tiên tri Giôel mời gọi ngày xửa ngày xưa với dân Do Thái. Toàn dân từ các cụ ông cụ bà, tới các thiếu nhi con trẻ, với tân lang tân nương là những người đang được miễn các việc thi hành nghĩa vụ vì dịp hôn nhân, và cả các tư tế phụng sự Chúa: hãy tỏ tình liên đới và hiệp thông trong lời cầu nguyện mà khẩn khoản van nài Thiên Chúa. Trong sứ điệp Mùa Chay 2025, Đức Thánh cha Phanxicô mời gọi các Kitô hữu hiệp hành “cùng nhau bước đi, chứ không phải như những lữ khách đơn độc”. Thiên Chúa mời gọi chúng ta xuy xét xem trong cuộc sống của chúng ta, từ trong gia đình tới công sở, trong giáo xứ hay cộng đoàn tu trì, chúng ta có khả năng đồng hành với người khác, lắng nghe, vượt qua cám dỗ thu mình vào sự tự tham chiếu và chỉ quan tâm đến nhu cầu của riêng mình hay không.
Trong thư thứ II gởi cho các tín hữu Côrintô, phác họa một bức tranh về Sứ Vụ Tông Đồ, qua đó thánh Phaolô trả lời cho các tín hữu Côrintô, những người đã coi thường lời rao giảng của ngài và đàm tiếu về tước vị Tông Đồ của ngài. Thánh nhân cho biết ngài chỉ là khí cụ của Thiên Chúa, chỉ là người trung gian, nhưng người trung gian đã được Thiên Chúa ủy quyền với tư cách là “sứ giả thay mặt Đức Kitô, như thể chính Thiên Chúa dùng chúng tôi mà khuyên dạy anh em”.
Một trong những sứ vụ Tông Đồ được giao phó mà thánh nhân gọi là “thừa tác viên của sự hòa giải”. Vì thế mà ngài nhiệt tâm, khiêm tốn và nhẫn nãi trước những người đang chống đối mình: “Chúng tôi năn nỉ anh em hãy làm hoà cùng Thiên Chúa.” Ân ban này đứng hàng đầu và nhưng không, Thiên Chúa phải trả một giá rất đắc, bởi vì Đức Kitô, “Đấng không hề biết đến tội lỗi thì Thiên Chúa đã làm Người thành thân tội vì chúng ta, để trong Người, chúng ta được trở nên sự công chính của Thiên Chúa”. Ngài khuyên nhủ các tín hữu cách chân thành: “chúng tôi khuyên anh em đừng nhận lấy ơn của Thiên Chúa một cách vô hiệu.” Thiên Chúa ban cho chúng ta rất nhiều ơn lành, liệu chúng ta có nhận ra ơn ấy không là một chuyện, và chúng ta sử dụng ơn Chúa ban như thế nào là một chuyện nữa để ơn ấy không vụt tắt, nhưng tiếp tục dồi dào xuống trên chúng ta và lan rộng cho người xung quanh.
Trong sách Đệ Nhị Luật, Chúa dạy: “Anh em đừng có lòng chai dạ đá , cũng đừng bo bo giữ của không giúp người anh em nghèo túng… Anh em phải cho một cách rộng rãi, và khi cho thì đừng miễn cưỡng; thật vậy vì việc đó, Đức Chúa, Thiên Chúa của anh em, sẽ chức phúc cho anh em trong mọi việc anh em làm và mọi công trình tay anh em thực hiện…” (Đnl 15, 7-11). Các nhà minh triết cũng thường ca ngợi đức hạnh làm phúc bố thí này. Thánh sử Matthêu thuật lại việc Chúa Giêsu đã dạy các môn đệ Chúa tiến thêm một bước nữa trong việc chia sẻ đó là “làm sao đừng để tay trái biết việc tay phải làm, để việc con bố thí được giữ kín và Cha con, Đấng thấu suốt mọi bí ẩn, sẽ trả công cho con.” Như vậy mới gọi là sống bác ái.
Đối với việc cầu nguyện, Chúa Giêsu căn dặn cũng theo một cách thức như vậy: “Khi cầu nguyện, thì hãy vào phòng đóng cửa lại mà cầu xin với Cha con, Đấng ngự nơi bí ẩn, và Cha con, Đấng thấu suốt mọi bí ẩn, sẽ trả công cho con.” Người không hề có ý xem nhẹ việc cầu nguyện chung nơi cộng đoàn phụng vụ vì chính Người cũng thường xuyên vào hội đường cầu nguyện. Song, Chúa Giêsu cảnh báo và lên án nhiều khi người ta sống đạo đức giả, cầu nguyện cách phô trương cốt nhằm cho thiên hạ thấy mà ngợi khen mình nhưng không thực sự đi vào nội tâm. Tham khảo trình thuật theo thánh sử Luca, chúng ta sẽ dễ nhận ra rằng Chúa Giêsu thường tách riêng một mình để cầu nguyện “trong nơi vắng vẻ”, “trên núi cao cô tịch”, vào lúc đêm xuống. Trong sự thinh lặng và ở nơi núi cao, con người mới dễ gặp gỡ Thiên Chúa. Chẳng hạn như có một giáo xứ nọ, là nơi mà vị tiền bối đầu tiên là ông Bình đặt chân đến, trong thinh lặng và cầu nguyện, ông cảm nhận như được Chúa thúc đẩy, chỉ dạy chọn nơi búng nước này, nơi đất lành chim đậu này để neo thuyền định cư cho những người di cư từ miền Trung kinh đô vào Nam lánh nạn bách hại đạo thời triều Nguyễn. Vì thế mà các giáo hữu mới đặt là Bình Sơn, trong đó chữ “Sơn” nghĩa tượng trưng cho nơi con người gặp gỡ Thiên Chúa”
Việc cầu nguyện mà Chúa Giêsu mời gọi cần kèm theo một sự khổ chế để lời cầu nguyện của mình trở nên tha thiết hơn, đó là việc ăn chay giúp chúng ta dễ gạn đục khơi trong. Thế nhưng ăn chay thế nào đây? Khi ăn chay, đừng làm như bọn giả hình thiểu não: họ làm cho mặt mũi ủ dột. Chúa Giêsu dạy ta không cần tỏ vẻ cho người khác thấy làm gì, “Hãy xức dầu thơm trên đầu và rửa mặt, để thiên hạ không biết con ăn chay, nhưng chỉ tỏ ra cho Cha con, Đấng ngự nơi bí ẩn, và Cha con thấu suốt mọi bí ẩn, sẽ trả công cho con”. Người dạy ta quan trọng ở chỗ ý hướng của việc ăn chay cốt để làm gì hơn là hình thức bên ngoài. Ăn chay không phải là một hình thức làm cho qua lần, chiếu lệ. Ăn chay không phải chỉ là nhịn ăn một hai bữa cơm. Ăn chay có mục đích nhắc nhớ ta hãy biết hãm dẹp thân xác, hãm dẹp những tính mê tật xấu, hãm dẹp những gì làm mất lòng Chúa và làm phiền lòng anh em.
Như tiên tri Isaia cũng đã tuyên sấm: “Này, ngày ăn chay, các ngươi vẫn lo kiếm lợi, vẫn áp bức mọi kẻ làm công cho mình. Này, các ngươi ăn chay để mà đôi co cãi vã, để nắm tay đánh đấm thật bạo tàn…” Vậy ăn chay trước tiên là để ý từ nơi túi tiền gắn liền khúc ruột của mình, canh phòng miệng lưỡi mình, cùng suy xét lại những hành động của mình. Giáo hội giản lược việc ăn chay vào hai ngày trong một năm là Thứ Tư Lễ Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh Chúa chịu đóng đinh, không phải vì coi nhẹ việc ăn chay, nhưng vì Giáo hội muốn tránh thái độ ăn chay hình thức, để tập trung vào việc ăn chay trong tâm hồn. Nhịn ăn một bát cơm không bằng nhịn nói một lời có thể làm buồn lòng người khác. Nhịn ăn một miếng thịt không bằng nhịn đi một cử chỉ xúc phạm đến anh em. Nhịn một bữa cơm ngon không bằng nhường nhịn, tha thứ, làm hòa với nhau.
Có câu chuyện vui kể rằng vào một ngày thứ Tư lễ Tro giữ chay kiêng thịt, một thanh niên khỏe mạnh vào quán ăn. Người tiếp viên tới hỏi: “Thưa ông dùng chi?” Ông khách nói: “Cho tôi đĩa cá sấu?” – “Xin lỗi, chúng tôi không có.” – “Cho tôi đĩa cá voi?” – “Xin lỗi, chúng tôi không có.” – “Cho tôi đĩa cá mập”. – “Xin lỗi, chúng tôi cũng không có.” – “Tiệm gì lạ vậy, Chúa ơi, xin Chúa chứng giám, con muốn giữ chay kiêng thịt mà vì nơi này không có, nên hôm nay con đành phải ăn thịt”. Thế rồi anh gọi tiếp: “Thôi, cho tôi một đĩa thịt bò beef steak và một chai rượu whisky”. Làm dấu Thánh giá nguệch ngoạc xong, anh ta ăn uống tỉnh bơ, và cảm thấy lương tâm yên ổn hơn khi nào hết!
Lạy Chúa, chúng con cùng nhau thực hiện Mùa Chay 2025 này trong hành trình hy vọng, như lời Sứ điệp Mùa Chay năm nay vị đứng đầu Giáo hội Chúa chỉ dạy: “Bởi vì chúng ta được ban một lời hứa. Ước gì hy vọng không làm chúng ta thất vọng (x. Rm 5,5). Sứ điệp trung tâm của Năm Thánh trở thành điểm quy chiếu cho hành trình Mùa Chay của chúng ta hướng đến chiến thắng Phục Sinh. Xin cho chúng con không bước vào Mùa Chay với tinh thần ảm đạm nhưng với một niềm hy vọng hướng đến chiến thắng của Đức Kitô Phục Sinh. Amen.