Đức Thánh cha Lêô trở lại châu lục đầy những mâu thuẫn nhưng giàu hy vọng

Đức Thánh cha Lêô đang trở về quê nhà. Ngài trở lại châu lục nơi ngài đã trải qua hơn hai mươi năm cuộc đời, trước hết với tư cách là nhà truyền giáo, rồi sau đó là một Giám mục.

Pêru, chặng cuối cùng và dài nhất trong chuyến Tông du bắt đầu trong vài giờ tới, đưa ngài trước tiên đến Uruguay và Argentina, không phải là nơi sinh của Robert Francis Prevost, vị Giáo hoàng đầu tiên sinh tại Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, Pêru có thể được xem là quê hương thứ hai của ngài, một quê hương mà ngài luôn mang trong trái tim mình. Điều này đã được thể hiện rõ ngay trong những lời đầu tiên Đức Thánh cha Lêô XIV nói chỉ vài phút sau khi ngài được bầu chọn.

Xuất hiện trên ban công chính của Đền thờ Thánh Phêrô, ngài chào đón đám đông quy tụ tại quảng trường và các tín hữu đang theo dõi sự kiện trên khắp thế giới, trước hết bằng tiếng Ý – như xứng hợp với vị Giám mục Rôma – rồi bằng tiếng Tây Ban Nha, dành lời chào đặc biệt “đến Giáo phận thân yêu của tôi tại Chiclayo, Pêru, nơi một dân tộc trung thành đã đồng hành với vị Giám mục của mình, chia sẻ đức tin với ngài và trao ban biết bao, biết bao điều, để tiếp tục là Hội thánh trung thành của Đức Giêsu Kitô”.

Với ý nghĩa đó, chặng dừng chân tại Pêru là một cuộc trở về nhà, một cơ hội để ghi nhớ mối dây liên kết chưa bao giờ bị đứt đoạn giữa vị Giám mục truyền giáo, người mang “mùi chiên”, và đoàn dân của ngài.

Mức độ Đức Thánh Cha mong muốn thực hiện chuyến đi này cũng được thể hiện rõ trong thời gian ngài gần đây phải nằm viện tại Bệnh viện Gemelli ở Rôma. Vì thế, đây sẽ là một hành trình đong đầy những ký ức, một cuộc trở về nhà giúp ngài được tiếp thêm sức mạnh, mặc dù chuyến đi kéo dài mười hai ngày với mười ba chuyến bay và hai hành trình bằng trực thăng sẽ đặt ra nhiều điều phải làm.

Tuy nhiên, sẽ là giản lược nếu chỉ giải thích hoặc diễn giải chuyến đi này theo những khía cạnh ấy. Đây không phải là một cuộc hành hương “yêu nước”.

Trước hết, bởi vì Đức Thánh cha Lêô sẽ thăm hai quốc gia khác, mỗi nước đều đang đối diện với những vấn đề và hoàn cảnh vừa tương đồng vừa khác biệt. Thứ hai, bởi ý tưởng trở về quê nhà không được làm lu mờ những sứ điệp mà Đức Thánh Cha mang đến cho các vùng đất này.

Trên hết, ngài đến để củng cố dân Kitô giáo trong đức tin và canh tân sứ mệnh loan báo Tin mừng của Giáo hội, một sứ mệnh bắt nguồn từ sự gần gũi, lòng dịu dàng, sự chia sẻ, sự nâng đỡ những người nghèo nhất và cam kết cùng nhau xây dựng một xã hội công bằng hơn.

Đó cũng chính là cách tiếp cận mà ngài đã thể hiện khi còn là Giám mục, kể cả trong thời đại dịch Covid. Khi ấy, với tư cách là Giám quản Tông tòa Callao, ngài đã tổ chức một mạng lưới liên đới để phân phát lương thực, nước uống và thuốc men cho cư dân cùng những người lao động thuộc khu vực kinh tế phi chính thức, những người vì các biện pháp hạn chế nên phải ở trong nhà, không có tiền bạc hay thực phẩm. Người dân vẫn nhớ sự trợ giúp ấy như một “lời đáp của Thiên Chúa” cho những lời cầu nguyện của họ.

Tại Uruguay, Đức Thánh cha Lêô sẽ gặp gỡ một trong những quốc gia “mang tính châu Âu” nhất châu Mỹ Latinh, với lịch sử lâu dài về sự ổn định và dân chủ, nhưng cũng có truyền thống thế tục hóa vốn không phải lúc nào cũng cởi mở với vai trò tích cực của các tôn giáo trong đời sống công cộng. Một đạo luật về trợ tử đã được đưa ra tại đây cách đây một năm.

Tại Argentina, quê hương của Đức Thánh cha Phanxicô, vị Giáo hoàng đã không trở lại đất nước này kể từ khi được bầu chọn năm 2013, Đức Lêô sẽ gặp một xã hội phân cực sâu sắc, đang phải đối diện với những thách đố xã hội lớn lao.

Đây là một trong những đặc điểm của châu lục nơi tình trạng nghèo đói vẫn dai dẳng, và khoảng cách giữa một số ít người giàu có với đông đảo người nghèo vẫn còn rất lớn.

Đức Thánh cha Lêô XIV sẽ nói về công lý dưới ánh sáng học thuyết xã hội của Giáo hội, không phải để chống lại chính phủ này hay chính phủ khác – bởi Đấng Kế vị Thánh Phêrô không hành động như một chính trị gia – nhưng để kêu gọi sự hiệp nhất trước tình trạng phân cực và khích lệ việc xây dựng một xã hội công bằng và bao dung hơn.

Một xã hội như thế phải quan tâm đến những nhu cầu của những người dễ bị tổn thương nhất và những người sống tại các vùng ngoại vi xa xôi nhất, trong đó có các dân tộc vùng Amazon, những người cảm thấy bị bỏ rơi nhưng sẽ được Đức Thánh Cha viếng thăm trong chặng dừng chân tại Pucallpa.

Sứ điệp trọng tâm mà Đức Thánh cha Lêô mang đến châu Mỹ Latinh được tóm lược rõ nét trong ba khẩu hiệu được chọn cho ba chặng dừng chân: “Tôi loan báo cho anh em một niềm vui lớn” dành cho Uruguay; “Mọi người đều được đón tiếp. Hãy đi và loan báo” dành cho Argentina; và “Chúng ta hãy mở rộng tâm hồn” dành cho Pêru.

Những lời này là lời mời gọi sống đức tin và thực thi sứ mệnh loan báo Tin Mừng của Giáo hội, nhằm thúc đẩy sự hiệp nhất và gặp gỡ.

Trong những ngày tới, sự chú ý đặc biệt sẽ được dành cho việc làm nổi bật những kho tàng ẩn giấu của các quốc gia này: nhiều vị thánh và chân phước đã hội nhập sứ điệp của Đức Kitô vào các bối cảnh khác nhau, cùng với lòng đạo đức bình dân, vốn giữ vai trò nền tảng trong kinh nghiệm đức tin của các dân tộc châu Mỹ Latinh.

Tác giả: Andrea Tornielli – Giám đốc Biên tập Vatican News (vaticannews.va)

Nguồn: hdgmvietnam.com